Xem tất cả
Sơ đồ hướng dẫn tham quan
Quảng cáo
 
  Tuyên truyền      
GIÁO SƯ TRẦN ĐẠI NGHĨA VỚI NGÀNH CÔNG NGHIỆP QUỐC PHÒNG VIỆT NAM

Giáo sư Trần Đại Nghĩa, tên khai sinh là Phạm Quang Lễ, sinh ngày 13/9/1913 tại Xuân Hiệp, Vang Bình, Vĩnh Long  trong một gia đình nhà giáo nghèo. Mồ côi cha từ năm 6 tuổi,  Phạm Quang Lễ đã tiếp thu được truyền thống yêu nước thương người của gia đình và có trí óc thông minh, đã được mẹ và chị gái hết lòng nuôi dưỡng. Năm 1926 ông học xong bậc tiểu học, tốt nghiệp hạng ưu và ông được cấp học bổng. Suốt bốn năm học ở bậc trung học đệ nhất cấp, ông là học sinh xuất sắc, thường đạt điểm cao và đứng đầu về các môn khoa học tự nhiên như toán, vật lý, hóa học. Năm 1930 ông tốt nghiệp Trung học phổ thông và tiếp tục học Trung học đề nhị cấp Pestrus Ký, một trong những trường học nổi tiếng nhất của Sài Gòn lúc bấy giờ. Trong thời gian ông học tại đây, ở Sài Gòn có nhiều hoạt động chống thực dân Pháp nổ ra như hoạt động của cụ Phan Bội Châu, phong trào Xô Viết Nghệ - Tĩnh, các cuộc bãi công, bãi thị do Đảng Cộng sản Đông Dương tổ chức, khởi nghĩa Yên Bái. Các sự kiến đó đã khơi dậy lòng yêu nước sâu sắc trong giới học sinh, sinh viên, trong đó có người thanh niên Phạm Quang Lễ. Năm 1933, khi mới 20 tuổi, Phạm Quang Lễ đã đỗ xuất sắc hai bằng tú tài: Tú tài Pháp và Tú tài bản xứ. Tháng 9/1935, ông nhận được học bổng du học bên Pháp của Hội Ái hữu Trường Chasseloup Laubat, Phạm Quang Lễ có cơ hội thực hiện hoài bão của mình. Suốt 11 năm học tập tại Pháp, ông miệt mài nghiên cứu tại Trường Đại học Quốc gia Cầu Cống, Trường Đại học Sorbonne, Viện Khí động học, Học viện Thống kê, Trường Cao đẳng kỹ thuật điện. Sau giờ học, Phạm Quang Lễ thường đến các thư viện để tra cứu sách liên quan đến chế tạo vũ khí. Ông cũng tìm đến những hiệu sách cũ để tìm những quyển sách về đề tài này. Ngoài ra ông còn tham gia các buổi thực nghiệm, đi tham quan các nhà máy, các viện nghiên cứu... nhất là các viện bảo tàng vũ khí.

Sau khi tốt nghiệp các trường đại học (1936 – 1941),  Phạm Quang Lễ lần lượt làm việc tại ba công trường chế tạo máy bay của Pháp. Trong thời gian này, ông đã thu thêm kiến thức về pháo, súng máy và bom mìn, đồng thời quan sát các ụ súng của quân đội Pháp chuẩn bị để ứng chiến với phát xít Đức. Tháng 9/1946, ông cùng với một số tri thức khác theo Bác Hồ về nước để chuẩn bị cho cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta.

Ngày 05/12/1946, trước ngày Toàn quốc kháng chiến, tại Bắc Bộ phủ, ông được Chủ tịch Hồ Chí Minh giao cho một trọng trách. Bác nói: “Kháng chiến sắp đến nơi rồi. Hôm nay, Bác quyết định giao cho chú nhiệm vụ làm Cục trưởng Cục Quân giới. Chú sẽ chăm lo vũ khí cho quân đội. Đây là việc đại nghĩa. Vì thế, từ nay Bác đổi tên cho chú là Trần Đại Nghĩa...”. Trong 9 năm kháng chiến chống Pháp, Giáo sư Trần Đại Nghĩa với tư cách là một lãnh đạo và một nhà khoa học, đã cùng với các đồng chí của mình và hàng ngàn công nhân kỹ thuật trong cả nước hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình: sản xuất vũ khí cho Quân đội Nhân dân Việt Nam. Thành công về quân giới của chúng ta trong hai cuộc kháng chiến chủ yếu là do biết tập trung vào vũ khí phục vụ chiến tranh nhân dân. Những công trình khoa học kỹ thuật chế tạo vũ khí như Badoka, súng đại bác không giật (SKZ)... thực sự là những kỳ tích của Giáo sư Trần Đại Nghĩa và các cộng sự của ông. Các công trình này đã đóng góp vào việc giải quyết lý thuyết và thực nghiệm các vấn đề về cơ khí, hỏa thuật và thuốc phóng để chế tạo thành công súng Badoka bắn đạn lõm, công cụ chủ yếu chống chiến xa lúc bấy giờ, với sức xuyên thép 150mm, súng có thể vác vai cơ động, cự ly bắn 50-150m. Loại vũ khí này mang tính sáng tạo cao, phù hợp với điều kiện vật chất và kỹ thuật của Việt Nam lúc bấy giờ, góp phần quan trọng vào việc tăng cường hỏa lực của bộ binh ta, tạo điều kiện thuận lợi để đánh thắng kẻ thù, mà đỉnh cao là Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ năm 1954. Vì những đóng góp to lớn đối với quân đội Việt Nam nói riêng và nhân dân Việt Nam nói chung, Giáo sư  Trần Đại Nghĩa được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương năm 1949 và được phong quân hàm Thiếu tướng khi ở tuổi 35 và là một trong mười vị tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Ngày Quốc tế Lao động năm 1952, ông được tuyên dương Anh hùng lao động trong số 7 Anh hùng của Đại hội chiến sĩ thi đua và cán bộ gương mẫu toàn quốc lần thứ nhất được tổ chức tại Việt Bắc. Năm 1996, Giáo sư Trần Đại Nghĩa đã được Nhà nước trao Giải thưởng Hồ Chí Minh với công trình: “Nghiên cứu và chỉ đạo kỹ thuật chế tạo súng Badoka, súng DKZ, đạn bay trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp 1945 – 1954”. Trước đó, ông cũng được Đảng và Nhà nước trao tặng Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Quân công hạng ba và Huân chương Quân công hạng nhất. Được Đảng và Nhà nước tin tưởng, Giáo sư Trần Đại Nghĩa lần lượt đảm trách những chức vụ quan trọng: Cục trưởng Cục Quân giới (12/1946 - 5/1954), Cục trưởng Cục Pháo binh (8/1949-11/1951), Thứ trưởng Bộ Công nghiệp (9/1950 - 9/1960), Thứ trưởng Bộ Công nghiệp nặng (9/1960 – 2/1963), Phó Chủ nhiệm ủy ban Kiến thiết Nhà nước (2/1963 – 3/1972), Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học kỹ thuật Nhà nước (10/1965 – 8/1966), Phó Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần (8/1966 -1/1977),  Viện trưởng Viện Khoa học Việt Nam (1/1977 – 1/1983), tiền thân của Trung tâm khoa học Tự  nhiên và Công nghệ quốc gia ngày nay. Năm 1983, ông nhận nhiệm vụ vận động đội ngũ tri thức trong tất cả các ngành khoa học và công nghệ thành lập Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam, Giáo sư Trần Đại Nghĩa trở thành Chủ tịch đầu tiên của Liên hiệp hội, nhiệm kỳ 1983 – 1988.

Dù ở cương vị nào ông cũng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Là một quân nhân, Thiếu tướng Trần Đại Nghĩa luôn dũng cảm, tận tụy. Là một nhà khoa học, Giáo sư Trần Đại Nghĩa đã nêu tấm gương của một nhà nghiên cứu chân chính, hết lòng vì sự nghiệp khoa học của đất nước.

Những năm cuối đời, ông cùng gia đình trở về quê hương miền Nam, sinh sống tại quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh, ông mất vào ngày 09/8/1997, hưởng thọ 85 tuổi. Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội, thành phố Đà Nẵng, thành phố Hồ Chí Minh đã quyết định đặt tên ông cho một con đường mới của thành phố, đây là một sự ghi nhận của các thành phố kể trên với những công lao to lớn của Giáo sư Trần Đại Nghĩa cho ngành khoa học kỹ thuật và giáo dục Việt Nam, ngoài ra tên ông còn được đặt cho một số trường học trên cả nước, trong đó có trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa ở Thành phố Hồ Chí Minh. Đặc biệt, ngày 18/5/2015, Tỉnh Vĩnh Long đã khánh thành Khu lưu niệm Giáo sư, Viện sĩ, Thiếu tướng, Anh hùng Lao động Trần Đại Nghĩa tại xã Tường Lộc, huyện Tam Bình. Khu lưu niệm được xây dựng trên diện tích hơn 16.000m2, tổng mức đầu tư gần 51 tỷ đồng, được hoàn thành sau 18 tháng thi công. Công trình gồm các hạng mục: Nhà tưởng niệm, nhà trưng bày, thư viện, và trung tâm tích hợp dữ liệu về khoa học và công nghệ, phòng hội thảo, chiếu phim, phòng sinh hoạt truyền thống, quảng trường, các hạng mục phụ trợ và cảnh quan. Đặc biệt, Khu lưu niệm là công trình đầu tiên được Bộ Khoa học và Công nghệ đầu tư xây dựng trung tâm tích hợp dữ liệu khoa học và công nghệ, thư viện điện tử giới thiệu thân thế, sự nghiệp, và các công trình nghiên cứu của Giáo sư Trần Đại Nghĩa./.

Việt Hằng

 


[ ]

Tin liên quan
ĐIỆN BIÊN – ĐẤT VÀ NGƯỜI
XUÂN GIÁP NGỌ 1954 TRÊN MẶT TRẬN ĐIỆN BIÊN PHỦ
CÔNG TÁC GIÁO DỤC CỦA BẢO TÀNG CHIẾN THẮNG LỊCH SỬ ĐIỆN BIÊN PHỦ
NGHIÊN CỨU, KHẢO SÁT VÀ TÌM KIẾM CÁC DI TÍCH THÀNH PHẦN BỔ SUNG VÀO DANH MỤC DI TÍCH QUỐC GIA ĐẶ BIỆT CHIẾN TRƯỜNG ĐIỆN BIÊN PHỦ
NGƯỜI THƯƠNG BINH ĐẦU TIÊN ĐƯỢC CẤP SỔ THƯƠNG TẬT
NGƯỜI LIỆT SĨ ĐẦU TIÊN CỦA QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM
DI TÍCH BÃI HỌP CÁC QUÂN BINH CHỦNG TUYÊN BỐ CHIẾN THẮNG
NHỮNG CÂU CHUYỆN ẨN CHỨA TRONG CÁC HIỆN VẬT ĐƯỢC LƯU GIỮ VÀ TRƯNG BÀY TẠI BẢO TÀNG CHIẾN THẮNG LỊCH SỬ ĐIỆN BIÊN PHỦ
CÔNG VIỆC THẦM LẶNG CỦA ANH NUÔI TRONG CHIẾN DỊCH ĐIỆN BIÊN PHỦ
SỰ ĐÓNG GÓP CỦA DÂN CÔNG VỚI CHIẾN DỊCH ĐIỆN BIÊN PHỦ
 
  Thư viện ảnh
Liên kết website
Thống kê
 

 

Trang thông tin điện tử BẢO TÀNG CHIẾN THẮNG LỊCH SỬ ĐIỆN BIÊN PHỦ

Trưởng Ban biên tập: Ông Vũ Nam Hải - Giám đốc
Địa chỉ: Phố 3, phường Mường Thanh, thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên
Điện thoai: Văn phòng: 0215.3.828208. Phòng bán vé tại Bảo tàng: 0215.3.831341; Mail: btctlsdbp@gmail.com
Chỉ được phát hành lại thông tin từ website này khi có sự đồng ý bằng văn bản của Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ