Xem tất cả
Sơ đồ hướng dẫn tham quan
Quảng cáo
 
  Tuyên truyền      
THÀNH BẢN PHỦ VÀ ĐỀN THỜ HOÀNG CÔNG CHẤT

“Điện Biên Phủ là điểm hẹn mà lịch sử dành cho những cuộc chiến tranh  xâm lược trong thời đại ngày nay”  - “Đại tướng Võ Nguyên Giáp”

Nơi đây đã diễn ra những trận đánh oanh liệt để giữ gìn biên cương bờ cõi Việt Nam bởi vậy tên “Điện Biên Phủ” có nghĩa là “giữ vững vàng nơi biên giới”. Lịch sử đã ghi nhận những chiến công đã đi vào huyền thoại. Trên mảnh đất này có sự trùng lặp về lịch sử rất kỳ lạ. Chúng ta đều biết rằng ngày 7/5/1954 đại đội trưởng Tạ Quốc Luật quê ở Thái Bình đã dẫn tổ xung kích vào bắt sống tướng Đờ Cát và kết thúc thắng lợi chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ. Nhưng ít ai biết rằng, 200 năm trước đó tướng quân Hoàng Công Chất đã giải phóng Mường Thanh – Điện Biên cũng vào 1 ngày đầu tháng 5/1754( có tài liệu viết rằng 7/5/1754).

Vào thế kỷ 18 xuất hiện giặc Phẻ vô cùng tàn ác từ phương Bắc tràn xuống Mường Thanh –Điện Biên cướp bóc, giết hại dân lành. Năm 1740, giặc Phẻ chiếm được Mường Thanh và đóng quân ở thành Tam Vạn rồi cướp phá đến tận Sơn La. Cuộc sống người dân vô cùng cực khổ, hai thủ lĩnh người dân tộc Thái là Lò Văn Ngải và Lò Văn Khanh đã đứng lên lãnh đạo nhân dân chống lại giặc Phẻ. Nhưng do lực lượng mỏng, vũ khí, lương thực ít lại thiếu kinh nghiệm nên cuộc chiến lâm vào tình thế khó khăn.

Năm 1751, hai vị thủ lĩnh nghe danh tướng Hoàng Công Chất dưới xuôi là vị tướng tài giỏi đang củng cố lực lượng nên đã liên kết với nghĩa quân.

Tướng quân Hoàng Công Chất tên thật là Hoàng Công Thư, sinh năm Bính Tuất (1706) tại thôn Hoàng Xá, xã Nguyên Xá, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình. Lớn lên trong bối cảnh xã hội rối ren, vua tôi bạc nhược, vốn sẵn trong mình khí phách trai thời loạn, mùa hạ năm Kỷ Mùi (1739) Hoàng Công Chất đã phất cờ khởi nghĩa. Trong thời gian ngắn, nghĩa quân do Ông chỉ huy đã làm chủ cả vùng Sơn Nam Hạ mênh mông ( Từ Nam Định, Thái Bình, Hưng Yên), thừa thắng Ông đánh vào Bắc Thanh Hóa. Sau đó tiến theo đường rừng tung hoành khắp vùng Hưng Hóa, Tuyên Hóa (Tây Bắc). Về sau do thất thế trong cuộc chống tập đoàn phong kiến Lê – Trịnh nên Hoàng Công Chất đành rút sang Thượng Lào củng cố lực lượng.

Đầu năm Tân Tỵ 1751 tướng quân Hoàng Công Chất cùng đại quân hành binh về Mường Thanh. Tới nơi Ông được nhân dân vui mừng chào đón, các tù trưởng tự nguyện đem quân hợp nhất. Sau nhiều cuộc bao vây, tấn công nhưng vẫn chưa tiêu diệt được giặc Phẻ. Chúng ngày càng hung hăng, tàn ác, chúng mở nhiều đợt đánh trả khiến nghĩa quân Hoàng Công Chất nhiều phen lao đao. Về sau nghĩa quân đã lập mưu trá hàng, tướng Ngải và tướng Khanh đem theo 1 số quân về với giặc Phẻ. Ban đêm nghĩa quân đánh từ trong đánh ra, ngoài đánh vào làm cho giặc Phẻ hỗn loạn, thua trận mà bỏ thành chạy. Thừa thắng Hoàng Công Chất đuổi theo tới chân núi Pú Vằng rồi chém chết tướng giặc Phẻ là Chẩu Phạ Tín Tòng (hoặc Phạ Chẩu Tín Tòng) nghĩa là “Ông tướng nhà trời”. Mường Thanh thoát khỏi giặc Phẻ, nhân dân vui mừng khôn xiết. Thể theo nguyện vọng của nhân dân Hoàng Công Chất đã đóng đại bản doanh tại Thành Tam Vạn( Sam Mứn) – nơi đại bản doanh của giặc Phẻ. Nhưng sau này nhận thấy thành Tam Vạn không đáp ứng được các yêu cầu phòng thủ. Năm 1758, Hoàng Công Chất quyết định xây dựng thành khác đặt tên là Thành Chiềng Lề hay Trình Lệ nay gọi là Thành Bản Phủ.

Thành rộng 80 mẫu,được xây dựng ở địa thế đẹp, thuận lợi. Thành có 5 cạnh không đều nhau: 2 cạnh phía Tây dựa vào sông Nặm Rốm , cạnh phía Nam dựa vào suối Huổi Lé- phụ lưu sông Nặm Rốm nên 3 cạnh này không phải đào hào. Cạnh phía Đông và phía Bắc đào hào bên ngoài sâu 5m, rộng 10m thông với sông Nặm Rốm vì vậy mà hào quanh năm có nước. Tường thành đắp bằng đất, cao 5m, mặt thành rộng từ 4-6m, voi ngựa đi lại được trên mặt thành. Thành có 4 cổng: Cổng tiền (hướng Tây) quay ra sông Nặm Rốm, cổng hậu (hướng Đông) quay ra quốc lộ 279, cổng hữu hướng Bắc, cổng tả hướng Nam. Mỗi cửa đều có đồn và vọng gác đắp cao. Trong thành chia thành 2 khu: khu thành nội và khu thành ngoại. Thành nội là nơi ở của các tướng lĩnh. Thành ngoại là khu binh lính đóng quân, ở khu này binh lính đào 133 cái ao và giếng để lấy nước sinh hoạt và luyện tập thủy quân. Các trại lính đều có khu quân lương, kho vũ khí,… Ngoài thành khắp 4 phía đều được trồng tre gai ngà – loại tre được tướng quân Hoàng Công Chất mang từ miền xuôi lên hơn 40.000 khóm và trồng dày đặc làm phên dậu che chắn cho tòa thành. Thành được xây dựng từ năm 1758 đến năm 1762 thì hoàn thành. Nhân dân Điện Biên vẫn lưu truyền những câu ca:

“Thành to, thành đẹp

Thành vững đứng giữa cánh đồng

Giặc nào chẳng khiếp vía,

Hào vây quanh thành sâu hơn 10 sải,

Mặt thành rộng 2 chục sải tay,

Ngựa phi, voi chạy, lính đứng gươm trần sáng loáng

Chúa cưỡi ngựa đứng trên mặt thành uy nghiêm

Nào ta hãy lấy tre về trồng cho khắp

Tre Mường Thanh chúa bảo đừng lấy

Hãy lấy tre có gai vàng như ngà…..”

Sau khi giải phóng Mường Thanh, Hoàng Công Chất cho chiêu dụ dân chúng ổn định sản xuất, tích cực tăng gia cải thiện đời sống. Dân gian lưu truyền câu hát:

“Dưới xuôi có vua

Trên này có Chúa

…Chúa thật lòng yêu dân

Chúa xây dựng bản Mường

Mọi người đều yên ổn”

Từ đó nghĩa quân đẩy mạnh hoạt động ra khắp 10 châu của phủ An Tây( Châu Tuấn, Quỳnh Nhai, Châu Luân, Tung Làng, Hoàng Nhan, Châu Lai, Hợp Phì, Lê Tuyền, Tụy Phụ và Khiêm Tới) khiến quân triều đình phong kiến Lê – Trịnh nhiều phen điêu đứng. Dân gian truyền lại rằng: thời vua Lê Hiển Tông(1716-1786) thấy Hoàng Công Chất lực lượng hùng mạnh, lương thực dồi dào, lại đóng quân nơi biên ải ngoài vùng cương tỏa của triều đình. Tin lời dèm pha của lũ gian thần, vua Lê Hiển Tông sai người đem thẻ bài lên đồi Lạng Chượng để triệu hồi Hoàng Công Chất về kinh. Biết được ý đồ và bụng dạ hẹp hòi của nhà vua, Hoàng Công Chất trả lại chỉ dụ, đuổi sứ giả quay về. Năm 1767 Hoàng Công Chất mất, con trai là Hoàng Công Toản lên thay tự xưng là Quốc Công. Thời gian đó xảy ra nhiều biến cố lớn: ở dưới xuôi Chúa Trịnh tập hợp lực lượng lên đối phó với nghĩa quân, nội bộ nghĩa quân Hoàng Công Toản mâu thuẫn với nhau. Nhân thời cơ đó quân Trịnh đã tập trung vùng Tuần giáo bao vây Mường Thanh. Nghĩa quân bị tan rã, Hoàng Công Toản và các tướng sĩ chạy sang miền Nậm U. Quân Trịnh cho người khai quật mộ Hoàng Công Chất chặt thây để trả thù. Tuy cuộc khởi nghĩa của Hoàng Công Chất, Nguyễn Doanh Phương, Lê Duy Mật và Nguyễn Hữu Cầu bị thất bại nhưng đây là lần đầu tiên trong lịch sử Việt Nam bùng lên phong trào nông dân rộng khắp, rầm rộ và kéo dài hơn 30 năm. Cuộc khởi nghĩa Hoàng Công Chất đóng góp vào sự chuẩn bị mảnh đất thuận lợi cho thắng lợi của phong trào Tây Sơn sau này.

Để tưởng nhớ đến công ơn của anh hùng nông dân áo vải Hoàng Công Chất cùng các tướng người Thái: tướng Ngải, tướng Khanh, tướng Cầm Phăn, Cầm Tom và Cầm Phanh, nhân dân trong vùng đã lập đền thờ, hàng năm mở hội cúng tế, tưởng nhớ đến những vị lãnh tụ khởi nghĩa. Lễ hội được tổ chức vào ngày 24, 25/2 âm lịch hàng năm. Trong phần lễ có màn rước kiệu, tái hiện lịch sử, ca ngợi công đức của tướng quân Hoàng Công Chất và các tướng lĩnh….Sau phần lễ là phần hội gồm các chương trình văn nghệ, trò chơi dân gian: ném còn, đẩy gậy,…Đây là những hoạt động dân gian có ý nghĩa văn hóa, tín ngưỡng, nâng cao tinh thần đoàn kết các dân tộc của Điện Biên. Di tích thành Bản Phủ đã được Nhà nước xếp hạng là Di tích quốc gia. Ngày nay di tích thành Bản Phủ và lễ hội đền Hoàng Công Chất đã trở thành điểm đến về sinh hoạt văn hóa, nghệ thuật và tâm linh của người dân trong và ngoải tỉnh Điện Biên.

Linh Hồng

 


[ ]

Tin liên quan
GIÁO SƯ TRẦN ĐẠI NGHĨA VỚI NGÀNH CÔNG NGHIỆP QUỐC PHÒNG VIỆT NAM
ĐIỆN BIÊN – ĐẤT VÀ NGƯỜI
XUÂN GIÁP NGỌ 1954 TRÊN MẶT TRẬN ĐIỆN BIÊN PHỦ
CÔNG TÁC GIÁO DỤC CỦA BẢO TÀNG CHIẾN THẮNG LỊCH SỬ ĐIỆN BIÊN PHỦ
NGHIÊN CỨU, KHẢO SÁT VÀ TÌM KIẾM CÁC DI TÍCH THÀNH PHẦN BỔ SUNG VÀO DANH MỤC DI TÍCH QUỐC GIA ĐẶ BIỆT CHIẾN TRƯỜNG ĐIỆN BIÊN PHỦ
NGƯỜI THƯƠNG BINH ĐẦU TIÊN ĐƯỢC CẤP SỔ THƯƠNG TẬT
NGƯỜI LIỆT SĨ ĐẦU TIÊN CỦA QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM
DI TÍCH BÃI HỌP CÁC QUÂN BINH CHỦNG TUYÊN BỐ CHIẾN THẮNG
NHỮNG CÂU CHUYỆN ẨN CHỨA TRONG CÁC HIỆN VẬT ĐƯỢC LƯU GIỮ VÀ TRƯNG BÀY TẠI BẢO TÀNG CHIẾN THẮNG LỊCH SỬ ĐIỆN BIÊN PHỦ
CÔNG VIỆC THẦM LẶNG CỦA ANH NUÔI TRONG CHIẾN DỊCH ĐIỆN BIÊN PHỦ
 
  Thư viện ảnh
Liên kết website
Thống kê
 

 

Trang thông tin điện tử BẢO TÀNG CHIẾN THẮNG LỊCH SỬ ĐIỆN BIÊN PHỦ

Trưởng Ban biên tập: Ông Vũ Nam Hải - Giám đốc
Địa chỉ: Phố 3, phường Mường Thanh, thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên
Điện thoai: Văn phòng: 0215.3.828208. Phòng bán vé tại Bảo tàng: 0215.3.831341; Mail: btctlsdbp@gmail.com
Chỉ được phát hành lại thông tin từ website này khi có sự đồng ý bằng văn bản của Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ